Γενική Χαρτογραφία

Ιστοσελίδες Μαθήματος (ανοικτή πρόσβαση)

Επίπεδο και Χαρακτηρισμός Μαθήματος: Προπτυχιακό Υποχρεωτικό
Εξάμηνο και Αριθμός Εξαμήνου: Εαρινό, 2o

Εβδομαδιαίες ώρες: 4

Εργαστηριακό ή όχι: ΟΧΙ

Αριθμός Ασκήσεων: 8

Διδακτικό εγχειρίδιο ή Σημειώσεις: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

Συγγραφείς: A. H. Robinson et al, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις ΕΜΠ

Τρόπος Εξέτασης και Σύστημα Βαθμολογίας:
Διαγώνισμα:70%, Θέμα εξαμήνου και προφορική εξέταση: 30%

Περιγραφή Μαθήματος:

Εισαγωγή (χαρτογραφία και γεωεπιστήμες, η έννοια της χαρτογραφίας, αρχές χαρτογραφίας, ορισμός χάρτη, ταξινόμηση χαρτών). Ιστορία της χαρτογραφίας. Χαρτογραφικά δεδομένα (φύση χαρτογραφικών δεδομένων, πηγές - συλλογή χαρτογραφικών δεδομένων, ανάλυση χαρτογραφικών δεδομένων). Στοιχεία μαθηματικής χαρτογραφίας (απεικόνιση της επιφάνειας της γης στο επίπεδο, αρχές χαρτογραφικών προβολών, περιγραφική μελέτη παραμορφώσεων γεωμετρικών μεγεθών, βασικές χαρτογραφικές προβολές). Οπτικοποίηση χαρτογραφικών δεδομένων – χαρτογραφικός γραφισμός. Το χρώμα στη χαρτογραφία. Χαρτογραφική γενίκευση. Το ανάγλυφο στους χάρτες. Χαρτοσύνθεση. Τοποθέτηση ονοματολογίας και τοπωνυμίων στους χάρτες. Παραγωγή του χάρτη. Χαρτομετρία (μέτρηση μήκους, γωνίας και εμβαδού, μέτρηση αναπτύγματος γραμμών, υπολογισμοί όγκων, ακρίβειες προσδιορισμού γεωμετρικών μεγεθών από χάρτες). Ελληνικές χαρτογραφικές εκδόσεις και φορείς.

Στόχοι Μαθήματος:

Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή των φοιτητών στις βασικές έννοιες και διεργασίες της χαρτογραφίας. Η χαρτογραφία στο πλαίσιο του μαθήματος αντιμετωπίζεται ως επιστήμη και τεχνική και για το λόγο αυτό δίνεται ιδιαίτερο βάρος στη διαδικασία εκπόνησης των ασκήσεων. Κατά τη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές εξασκούνται στη χρήση του τοπογραφικού χάρτη  και πιο συγκεκριμένα στην άντληση ποιοτικών και ποσοτικών πληροφοριών από αυτόν. Επί πλέον, αναλύονται διεξοδικά τα τρία στάδια της χαρτογραφική διαδικασίας: συλλογή, επεξεργασία και απόδοση. Μεγάλη έμφαση δίνεται στη διαμόρφωση των κανόνων της χαρτογραφικής γλώσσας ως γραφικής μεθόδου του τρόπου μετάδοσης της χωρικής πληροφορίας.

Αναλυτική Χαρτογραφία

Ιστοσελίδες Μαθήματος (κλειστή πρόσβαση)

Επίπεδο και Χαρακτηρισμός Μαθήματος: Προπτυχιακό Υποχρεωτικό
Εξάμηνο και Αριθμός Εξαμήνου: Χειμερινό, 4o

Εβδομαδιαίες ώρες: 4

Εργαστηριακό ή όχι: ΝΑΙ

Αριθμός Ασκήσεων: 13

Διδακτικό εγχειρίδιο ή Σημειώσεις:  ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ - ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ

Συγγραφείς:  A. H. Robinson et al, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις ΕΜΠ - Β. Νάκος, Εκπαιδευτικές σημειώσεις Εργαστηρίου Χαρτογραφίας

Τρόπος Εξέτασης και Σύστημα Βαθμολογίας:
Διαγώνισμα: 70%, Ασκήσεις ή /και Εργαστήρια: 30% Περιγραφή Μαθήματος:

Εισαγωγή. Φυσική γήινη επιφάνεια–γεωειδές-ελλειψοειδές. Σύστημα γεωγραφικών συντεταγμένων. Συστήματα επιπέδων συντεταγμένων. Αρχές χαρτογραφικών προβολών-απεικονίσεων. Μελέτη παραμορφώσεων. Μελέτη χαρτογραφικών απεικονίσεων (κυλινδρικές, κωνικές, επίπεδες). Συστήματα απεικονίσεων που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα. Μετατροπές μεταξύ διαφορετικών συστημάτων απεικονίσεων. Χαρτογραφικοί μετασχηματισμοί. Χαρτομετρία (Μέθοδοι μέτρησης αναπτύγματος γραμμών, μέθοδοι μέτρησης εμβαδού, ανάλυση σφαλμάτων μετρήσεων, αναγωγή παραμορφώσεων, στατιστική δειγματοληψία και χαρτογραφία). Μέθοδοι παρεμβολής (μονοδιάστατες μέθοδοι παρεμβολής, διδιάστατες μέθοδοι παρεμβολής, ψηφιακά μοντέλα εδάφους, μέθοδοι εξομάλυνσης δεδομένων, αλγόριθμοι αναπαράστασης της σκιάς του ανάγλυφου). Γεωμετρικοί μετασχηματισμοί χαρτογραφικών δεδομένων. Μετασχηματισμοί πολυγώνων. Μετασχηματισμοί δομής δεδομένων. Αλγόριθμοι απλοποίησης γραμμών.
Στόχοι Μαθήματος:
Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή των φοιτητών στις αναλυτικές διεργασίες της χαρτογραφίας. Στο πρώτο μέρος του μαθήματος γίνεται μελέτη της μαθηματικής χαρτογραφίας. Περιγράφονται οι βασικές αρχές με τις οποίες υλοποιείται η απεικόνιση της επιφάνειας της γης στο επίπεδο του χάρτη. Στη συνέχεια, διαμορφώνεται το πλαίσιο μελέτης των χαρακτηριστικών μεγεθών που εκφράζουν τα στοιχεία των παραμορφώσεων που συνεπάγεται η απεικόνιση αυτή. Τέλος, περιγράφονται οι σημαντικότερες χαρτογραφικές προβολές. Στο δεύτερο μέρος του μαθήματος αναλύονται τα βασικά στοιχεία των χαρτογραφικών μετασχηματισμών. Εξετάζονται αναλυτικά οι διαδικασίες της χαρτομετρίας με προσδιοριμό των παραμορφώσεων των διαφόρων γεωμετρικών μεγεθών. Στη συνέχεια, αναλύονται οι διάφορες μέθοδοι παρεμβολής και περιγράφεται η αξιοποίησή τους σε χαρτογραφικές εφαρμογές. Τέλος, μελετώνται οι γεωμετρικοί μετασχηματισμοί που εφαρμόζονται στη χαρτογραφία.

Θεματική Χαρτογραφία

Ιστοσελίδες Μαθήματος (κλειστή πρόσβαση)

Επίπεδο και Χαρακτηρισμός Μαθήματος: Προπτυχιακό Επιλογής
Εξάμηνο και Αριθμός Εξαμήνου: Εαρινό,  6o

Εβδομαδιαίες ώρες: 4

Εργαστηριακό ή όχι: ΝΑΙ

Αριθμός Ασκήσεων: 12

Διδακτικό εγχειρίδιο ή Σημειώσεις: ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ

Συγγραφείς: Β. Νάκος και Β. Φιλιππακοπούλου
, Εκπαιδευτικές σημειώσεις Εργαστηρίου Χαρτογραφίας
Τρόπος Εξέτασης και Σύστημα Βαθμολογίας:
Διαγώνισμα: 70%, Ασκήσεις ή /και Εργαστήρια: 30%  Περιγραφή Μαθήματος:

Εισαγωγή (αντικείμενο, αρχές, κατηγορίες θεματικών χαρτών, πληροφορία και χαρτογραφική γλώσσα, οπτικές μεταβλητές, οπτική αντίληψη). Θεματικά δεδομένα (πηγές, γεωγραφική αναφορά θεματικών δεδομένων, ιδιότητες, αξιοπιστία και ακρίβεια, πρωτογενή-παράγωγα δεδομένα). Επεξεργασία θεματικών δεδομένων (ταξινόμηση, στατιστική επεξεργασία, μέθοδοι χωρικής παρεμβολής). Απόδοση θεματικών δεδομένων (ποιοτικά δεδομένα, ποσοτικά δεδομένα, ισαριθμική απεικόνιση,  πλάγια αξονομετρική/προοπτική απεικόνιση, χαρτόγραμμα, χάρτης κουκίδων, χάρτες τοπολογικών μετασχηματισμών). Απόδοση συσχέτισης φαινομένων. Διαγράμματα. Ατλαντες. Θεματικοί χάρτες και πολυ-μέσα. Σύνθεση και παραγωγή θεματικών χαρτών.
Στόχοι Μαθήματος:
Σκοπός του μαθήματος είναι μελέτη της σύνθεσης θεματικών χαρτών. Στο πλαίσιο του μαθήματος αναλύονται οι διαδικασίες της συλλογής, επεξεργασίας και απόδοσης θεματικών δεδομένων. Ιδιαίτερη έμφαση κατά την επεξεργασία δίνεται στην εκτίμηση στατιστικών μεγεθών και στη διαδικασία της ομαδοποίησης των χωρικών δεδομένων. Τέλος, περιγράφονται συστηματικά οι διάφορες μέθοδοι αποδόσεων θεματικών δεδομένων. Λόγω του ιδιαίτερου τεχνολογικού χαρακτήρα του μαθήματος δίνεται σημαντικό βάρος στην εξάσκηση των φοιτητών δια μέσου εργαστηριακών ασκήσεων. Το σύνολο της εργαστηριακής εξάσκησης των φοιτητών έχει ως στόχο την ολοκληρωμένη σύνθεση θεματικών χαρτών με σημαντικό εύρος θεμάτων. Με τον τρόπο αυτό παρέχεται η δυνατότητα στους φοιτητές να αποκτήσουν εμπειρία στη χρήση λογισμικών πακέτων γραφικών τεχνών.

Ψηφιακή Χαρτογραφία

Ιστοσελίδες Μαθήματος (κλειστή πρόσβαση)

Επίπεδο και Χαρακτηρισμός Μαθήματος: Προπτυχιακό Επιλογής
Εξάμηνο και Αριθμός Εξαμήνου: Χειμερινό,  7o

Εβδομαδιαίες ώρες: 4

Εργαστηριακό ή όχι: ΝΑΙ

Αριθμός Ασκήσεων: 8

Διδακτικό εγχειρίδιο ή Σημειώσεις: ΨΗΦΙΑΚΗ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ, Εκπαιδευτικές σημειώσεις Εργαστηρίου Χαρτογραφίας

Συγγραφείς: Λ. Τσούλος

Τρόπος Εξέτασης και Σύστημα Βαθμολογίας:
Διαγώνισμα: 70%, Ασκήσεις ή /και Εργαστήρια: 30%  Περιγραφή Μαθήματος:

Εισαγωγή (αντικείμενο, επίδραση της τεχνολογίας στη χαρτογραφία). Δομές ψηφιακών δεδομένων (διανυσματικά δεδομένα και τρόποι καταγραφής, μωσαϊκά δεδομένα και τρόποι καταγραφής, μέθοδοι μετατροπής δομής δεδομένων). Συλλογή ψηφιακών δεδομένων από χαρτογραφικά υπόβαθρα (προετοιμασία ψηφιοποίησης, χειροκίνητη και αυτόματη ψηφιοποίηση, διόρθωση σφαλμάτων ψηφιοποίησης). Σχεδιασμός χαρτογραφικών βάσεων δεδομένων (ανάλυση αναγκών, λογικός σχεδιασμός, κανονικοποίηση, φυσικός σχεδιασμός, χαρτογραφική βιβλιοθήκη, δίκτυα χαρτογραφικών βάσεων δεδομένων, ακρίβειες και σφάλματα). Αλγόριθμοι χαρτογραφικής γενίκευσης (γεωμετρικοί αλγόριθμοι αφαίρεσης σημείων, γνωστικά συστήματα γενίκευσης). Απόδοση ψηφιακών δεδομένων ( Ψηφιακές απεικονίσεις, χρώμα και οθόνη Η/Υ, χρωματικός διαχωρισμός, τεχνολογία πολυμέσων και χαρτογραφικές εφαρμογές, ηλεκτρονικός χάρτης-άτλαντας). Ανταλλαγή χαρτογραφικών δεδομένων.
Στόχοι Μαθήματος:
Σκοπός του μαθήματος είναι η συστηματική μελέτη της διαδικασίας σύνθεσης ενός χάρτη με εφαρμογή ψηφιακών τεχνικών. Στο πλαίσιο του μαθήματος εξετάζεται η διαδικασία ψηφιακής καταγραφής αναλογικών χαρτών (με ψηφιοποίηση ή σάρωση) και επεξεργασίας των δεδομένων για τη διόρθωση ή απαλοιφή των σφαλμάτων της ψηφιοποίησης. Στη συνέχεια, αναλύονται τα διαδοχικά στάδια δημιουργίας χαρτογραφικών βάσεων δεδομένων και αναλύονται οι διάφορες μέθοδοι μετασχηματισμού των χαρτογραφικών δεδομένων. Τέλος, περιγράφονται οι ψηφιακές διαδικασίες απόδοσης των χαρτογραφικών δεδομένων και οι διάφοροι τρόποι ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ διαφορετικών συστημάτων λογισμικού. Λόγω του ιδιαίτερου τεχνολογικού χαρακτήρα του μαθήματος δίνεται σημαντικό βάρος στην εξάσκηση των φοιτητών δια μέσου εργαστηριακών ασκήσεων. Το σύνολο της εργαστηριακής εξάσκησης των φοιτητών έχει ως στόχο την ολοκληρωμένη σύνθεση τοπογραφικού χάρτη. Με τον τρόπο αυτό παρέχεται η δυνατότητα στους φοιτητές να αποκτήσουν εμπειρία στη χρήση σχεδιαστικών πακέτων λογισμικού.

Αρχές Γεωπληροφορικής και Σ.Γ.Π.

Ιστοσελίδες Μαθήματος (κλειστή πρόσβαση)

Επίπεδο και Χαρακτηρισμός Μαθήματος: Προπτυχιακό Υποχρεωτικό
Εξάμηνο και Αριθμός Εξαμήνου: Εαρινό, 4ο

Εβδομαδιαίες ώρες: 4

Εργαστηριακό ή όχι: ΝΑΙ

Αριθμός Ασκήσεων: 5 (σπονδυλωτό θέμα)

Διδακτικό εγχειρίδιο ή Σημειώσεις: Αρχές Γεωπληροφορικής και ΣΓΠ, Εκπαιδευτικές σημειώσεις Εργαστηρίου Χαρτογραφίας

Συγγραφείς: Μ. Κάβουρας

Τρόπος Εξέτασης και Σύστημα Βαθμολογίας:
Διαγώνισμα: 70%, Θέμα (εργαστηριακές ασκήσεις): 30%  Περιγραφή Μαθήματος:

Στο γενικό αυτό μάθημα εισάγονται τα βασικά στοιχεία από τη θεωρία της γεωπληροφορικής. Το μάθημα αποτελείται από δύο Μέρη (Α,Β) που αναπτύσσονται παράλληλα κατά τη διάρκεια του εξαμήνου. Το Α' Μέρος καλύπτει όλες τις βασικές έννοιες της γεωπληροφορικής: Θεωρητική Βάση Γεωπληροφορικής - Ιστορική εξέλιξη, Έννοιες του Χώρου και Χρόνου και Απεικόνιση Χωρικής Γνώσης, Μοντέλα του Πραγματικού Χώρου, Υλοποίηση Χωρικών Εννοιών και Μοντέλων σε ένα Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών, Πηγές Δεδομένων και Τεχνολογίες Συλλογής, Εφαρμογές. Το B' Μέρος καλύπτει μια σειρά τεχνικών θεμάτων όπως: αντικειμενοστραφή μοντέλα, μοντέλα συνεχών πεδίων, Στοιχεία χωρικών βάσεων δεδομένων, μέθοδοι συσχέτισης / σύνδεσης / ενοποίησης δεδομένων, στοιχεία χωρικής ανάλυσης, στοιχεία ψηφιακής γραφικής παρουσίασης, στοιχεία χωρικών βάσεων δεδομένων. Τέλος, το Μάθημα περιλαμβάνει και υλοποιεί τις παραπάνω έννοιες με μια σειρά συσχετιζόμενων ασκήσεων που απαρτίζουν ένα σπονδυλωτό θέμα.
Στόχοι Μαθήματος:
Στόχος του μαθήματος είναι να δημιουργήσει το απαραίτητο θεωρητικό και τεχνικό υπόβαθρο στο σπουδαστή για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση πολλών επόμενων μαθημάτων. Έτσι τα επόμενα μαθήματα θα εμβαθύνουν στο αντικείμενο τους αποφεύγοντας την επανάληψη μη απόλυτα σχετικών γνώσεων. Το μάθημα έπεται των βασικών μαθημάτων πληροφορικής και αξιοποιεί τις γνώσεις που αποκτήθηκαν εκεί.